Tl/Thallium
chemisch-element
Exact wat je zoekt

81

Tl/Thallium

Thallium is een zeer zacht, loodachtig metaal dat makkelijk met een mes te snijden is. Het is bijzonder giftig en wordt als het meest toxische ‘gewone’ element beschouwd (radioactieve elementen als polonium en plutonium zijn zelfs bij lagere doses al dodelijk). Thalliumsulfaat is jarenlang toegepast als rattengif.

 

Symbool

Tl

Protonen/elektronen

81

Groep

13

Isotopen

203Tl, 205Tl

Periode

6

Elektronenconfiguratie

[Xe] 4f145d106s26p1

Blok

p

Elektronencofiguratie Bohr

2,8,18,32,18,3

Bij kamertemperatuur

vast

Elektronegativiteit

1,4 (Pauling)

Dichtheid

11800 kg m-3

Atoomstraal

171 . 10-12 m

Smeltpunt

304 oC (577 K)

Relatieve atoommassa

204.37

Kookpunt

1473 oC (1746 K)

Soortelijke warmte

129 J kg−1 K−1

Warmtegeleidingscoëfficiënt

-

Selecteer

Toepassingen
Naam & ontdekking
Voorkomen
Bereiding
Beeld en audio
Toepassingen

Toepassingen

Naam & ontdekking

Voorkomen

Bereiding

Beeld en audio

Toepassingen

Infrarooddetector

Veel infraroodsensoren (zoals bewegingsdetectoren) zijn gebaseerd op het feit dat de geleidbaarheid van thalliumsulfide (Tl2S) verandert onder de invloed van infra­rood licht (warmtestraling). Ook thalliumjodidekristallen zijn hiervoor geschikt.

Thermometervulling

Thermometers voor het meten van zeer lage temperatu­ren (tot circa  -60 ºC) en bepaalde thermostaten bevatten een (eutectisch) mengsel van kwik en thallium (8,7 %). Deze apparatuur wordt gebruikt in poolstreken en in de stratosfeer.

Medisch onderzoek

De isotoop thallium-201 (halveringstijd 73,5 uur) wordt gebruikt voor medisch onderzoek, bijvoorbeeld naar aandoeningen van de kransslagader en bij controle van beschadigingen aan de hartspier door zuurstof­gebrek.  Hiervoor gebruikt men  201Tl-chloride, dat door beschadigd of afgestorven weefsel minder snel wordt opgenomen. Dat is met gammacamera’s te trace­ren. Ook voor onderzoek naar schildklierafwijkingen en -kan­ker wordt 201Tl-chloride toegepast, meestal in combinatie met 99Tc.

Laag smeltend glas

Thalliumverbindingen zorgen er voor dat glas een zeer laag smeltpunt krijgt (ongeveer 125 – 150 ºC). Ze worden meestal toegevoegd in combinatie met seleen-  en/of arseenverbindingen.

Lens infraroodcamera

Thalliumhalogenen (chloride, bromide en jodide) zijn transparant voor infrarood licht. Ze worden gebruikt in vensters bij de infraroodspectroscopie en voor de lenzen van infraroodcamera’s.

Meer toepassingen

Als element en in legeringen

  • Atoomklok (zeer zuiver Tl)
  • Elektrische contacten (met Ag)
  • Elektrodemateriaal (met Sn en Pb)
  • Gelijkrichter
  • Glassoldeer
  • Lagers (met Pb of Ag of Au)
  • Smeltveiligheid

In verbindingen

Contrastmiddel bij elektronenmicroscopieTlNO3
Fotocel en halfgeleidermateriaalTl2S
Geneeskunde: hersenonderzoek201Tl-chloride of -difosfaat)
Glas met hoge brekingsindexTl2O
Imitatie-edelstenenTl2CO3
Remstof in de bacteriologieTl2SO4
SpaarlampTlI
Supergeleiding bij ‘hoge’ temperatuurCaTl2Ba2Cu2O8 / CaTl2Ba2Cu3O10

Naam

De naam thallium is afgeleid van het Griekse thallos voor ontluikende knop, uit­lopende twijg of tak met loof. Deze naam is afgeleid van de karak­teristieke groene kleur van één van de spectraallijnen van het element.

Ontdekking

De Britse onderzoekers William Crookes (foto) ontdekte thallium in 1861 met behulp van spectrosco­pi­sche analyse van slib dat achterbleef bij de bereiding van zwavelzuur. De Franse chemicus Claude-Auguste Lamy, die het metaal in 1862 wist te isoleren, wordt ook wel als ontdekker beschouwd.

Voorkomen

Thallium staat op plaats 62 in de lijst van meest voorkomende elementen van de aardkorst. Het aandeel van het element bedraagt 8,5.10-5 % (op gewichtsbasis).

De belangrijkste mineralen zijn:

AvicenietTl2O3
CrookesietCu7(Tl,Ag)Se4
Hutchinsoniet (foto)(Pb,Tl)2As5S9
LorandietTlAsS2

Thallium is ook aanwezig in zink-, koper-, lood- en ijzerertsen.

Winning

Thalliummineralen worden op bescheiden schaal gewonnen in Griekenland, het voormalig Joegoslavië en in Dene­marken. Thalliumverbindingen worden ook gewonnen uit vliegas, die vrijkomt bij het roosten van zink- en loodsulfide, voornamelijk in België en Japan.

Bereiding

Vroeger

Thallium werd bereid door reductie met zink van thallium-verbindin­gen, verkregen uit het slib dat achterbleef bij de seleen bereiding en door elektrolyse van thallium-verbin­dingen.

Tegenwoordig

Thallium wordt nu bereid door uit de vliegas, die vrijkomt bij de lood- en zinkbereiding, thalliumverbindingen te extrahe­ren en neer te slaan als thalliumsulfide (Tl2S), -chloride (TlCl) of -dichromaat (Tl2Cr2O7). Metallisch thallium wordt verkregen via elektrolyse van een oplossing van thalliumverbindingen.

Bekijk foto’s en filmpjes
filmpje icoon Thallium - Periodic Videos
Filmpje
Thallium - Periodic Videos
Bekijk het filmpje
afbeelding icoon Elektronenschillen thallium
Afbeelding
Elektronenschillen thallium
Bekijk de afbeelding
afbeelding icoon Thallium
Afbeelding
Thallium
Bekijk de afbeelding
afbeelding icoon Thallium stukjes
Afbeelding
Thallium stukjes
Bekijk de afbeelding
Beluister podcasts (Engels)
podcast icoon Thallium - Royal Society of Chemistry
Podcast
Thallium - Royal Society of Chemistry
Luister de podcast

Scheikunde studeren

Wat vinden zij van de studies en het werk?

studieorientatie icoon Ik ben echt een spin in het web Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Beroep
Ik ben echt een spin in het web
Isabelle deed Chemische Technologie en is nu continuverbetercoördinator.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Praktijklessen vind ik leuk om te doen Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
Praktijklessen vind ik leuk om te doen
Nighel studeert Chemie, bekijk zijn filmpje!
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Oersoep en afvalwater Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Oersoep en afvalwater
Saskia probeert waardevolle moleculen uit afvalwater te halen.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Vicky vond de bètavakken leuk Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
Vicky vond de bètavakken leuk
Bij Chemische Technologie zit ze nu op haar plek.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Als chemisch technoloog blijf je je ontwikkelen Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Beroep
Als chemisch technoloog blijf je je ontwikkelen
Ontdek wat Fabrice zo leuk vindt aan chemisch technoog zijn.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Waarom ik moleculen opsluit in een kooi? Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Waarom ik moleculen opsluit in een kooi?
Anne onderzoekt reactie- omstandigheden van moleculen.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Werken aan nieuwe technieken voor windenergie Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
Werken aan nieuwe technieken voor windenergie
Vierdejaars student Mart vindt zijn hbo-opleiding top!
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Ik voelde mij snel thuis in deze studie
Hbo | Chemie
Studie
Ik voelde mij snel thuis in deze studie
Volgens Hylke doorgrond je met de juiste formules elk proces.
Bekijk het interview
studieorientatie icoon Je bent bij deze studie geen nummer!
Hbo | Chemie
Studie
Je bent bij deze studie geen nummer!
Lees hoe Marjolein Chemische Technologie vindt.
Bekijk het interview
studieorientatie icoon Chemie is altijd mijn passie geweest Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Beroep
Chemie is altijd mijn passie geweest
Nick Das studeerde hbo-Chemie en is nu laboratoriummanager.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Van het laboratorium naar Pinkpop Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Beroep
Van het laboratorium naar Pinkpop
Bekijk Koen als research and development technologist.
Bekijk de story
studieorientatie icoon Je bent wel met serieus werk bezig Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
Je bent wel met serieus werk bezig
Docenten en studenten vertellen over de hbo-studie Chemie.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Op kleine schaal grote problemen oplossen Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Op kleine schaal grote problemen oplossen
Krzysztof doet onderzoek naar macromoleculen.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Als chemisch technoloog is elke dag anders Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Beroep
Als chemisch technoloog is elke dag anders
Ontdek wat Catrien zo leuk vindt aan haar baan als technoloog.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Levend materiaal op basis van de natuur Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Levend materiaal op basis van de natuur
Peter onderzoekt slim materiaal gebaseerd op de natuur.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Slim membranen maken; in water Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Slim membranen maken; in water
Wiebe doet onderzoek naar membranen in water.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Spioneren met je immuunsysteem Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Spioneren met je immuunsysteem
Frans onderzoekt het immuun-systeem voor betere vaccins.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Verliefd op moleculen Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Verliefd op moleculen
Bert Meijer doet onderzoek naar de dynamica van moleculen.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Timo is chemisch technoloog en projectmanager Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Techniek & Ontwerp
Beroep
Timo is chemisch technoloog en projectmanager
Hij deelt zijn werkervaringen graag met jou.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Chemische Technologie studeren in Groningen Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
Chemische Technologie studeren in Groningen
Wenke en Jeroen laten je zien wat de opleiding inhoudt.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Een huid voor robots Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Een huid voor robots
Professor Zhenan werkt aan kunstmatige elektronische huid.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Orgaanschade omkeren Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Orgaanschade omkeren
Patricia doet onderzoek naar synthetische materialen.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Ik haalde vroeger zesjes voor scheikunde Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
Ik haalde vroeger zesjes voor scheikunde
Student Sanne vertelt over de studie Chemie aan de HAN.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon De wereld voeden met licht Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
De wereld voeden met licht
Daniel heeft een kunstmatig fotosynthese proces ontwikkeld.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon We hebben hier een geweldig lab Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
We hebben hier een geweldig lab
Sanne, Justus en Boyd vertellen waarom zij kozen voor Utrecht.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Kunnen we een implantaat 3D printen? Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Kunnen we een implantaat 3D printen?
Tosca is op zoek naar bruikbare materialen voor 3D printen.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Medicijnen maken van rotte appels Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
Medicijnen maken van rotte appels
Uniek project van studenten Chemische Technologie.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Tom loopt stage bij Teijin Aramid Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Stage
Tom loopt stage bij Teijin Aramid
Tom is student Chemische Technologie en laat zijn stagewerkplek zien.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Een duurzame coating Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Een duurzame coating
Hung Chien zoekt een duurzame manier om coatings te maken.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Chemie is meer dan alleen maar deeltjes Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
Chemie is meer dan alleen maar deeltjes
Ontdek de studie Chemische Technologie samen met Miriam!
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Een chemische gereedschapskist voor de toekomst Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Een chemische gereedschapskist voor de toekomst
Danny werkt aan alternatieven voor aardolie.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon CO2-recycling Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
CO2-recycling
Francesco werkt aan CO2 omzetten naar chemicaliën.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Voorsprong met een chemische achtergrond Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Beroep
Voorsprong met een chemische achtergrond
Bekijk Ruben als management trainee bij Remondis.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Als chemisch analist moet je kritisch zijn Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Beroep
Als chemisch analist moet je kritisch zijn
Lara vertelt over werk als chemisch analist
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Positief bijdragen aan het leven van mensen
Hbo | Chemie
Studie
Positief bijdragen aan het leven van mensen
Anna, David en Joeri kijken terug op hun studietijd.
Bekijk het interview
studieorientatie icoon Ik leer ook van dingen naast mijn studie Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
Ik leer ook van dingen naast mijn studie
Nick studeert Chemie en heeft een top tijd.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Op zoek naar de Ronaldo onder de nanodeeltjes Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Op zoek naar de Ronaldo onder de nanodeeltjes
Lotte doet onderzoek naar nanodeeltjes.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Aanval door ons eigen immuunsysteem Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Aanval door ons eigen immuunsysteem
Kim onderzoekt enzymen van auto-immuunziekten.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Diploma (bijna) gehaald en nu!?
Hbo | Chemie
Studie
Diploma (bijna) gehaald en nu!?
Lees waarom Femke koos voor het hbo na het vwo.
Bekijk het artikel
studieorientatie icoon Een stromend, staalhard materiaal Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Een stromend, staalhard materiaal
Lauri ontwerpt chemische bouw-stenen voor nieuwe materialen.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Jij en chemie? Dat geloof ik niet Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
Jij en chemie? Dat geloof ik niet
Elisa is nu vierdejaarsstudent Chemie in Amsterdam.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Katalysatoren tegen klimaatverandering Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Katalysatoren tegen klimaatverandering
Charlotte probeert CO2 om te zetten in waardevolle stoffen.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Hoe is dat eigenlijk, chemie studeren?
Hbo | Chemie
Studie
Hoe is dat eigenlijk, chemie studeren?
De wereld van chemie is groter dan je denkt.
Bekijk het interview
studieorientatie icoon Bo koos voor Chemische Technologie Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
Bo koos voor Chemische Technologie
Bo is enthousiast over haar hbo-opleiding. Bekijk de filmpjes.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Goed persoonlijk contact met docenten Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
Goed persoonlijk contact met docenten
Matthew koos na het mbo voor de opleiding Chemie.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Het mooie aan deze studie zijn de grote labs Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
Het mooie aan deze studie zijn de grote labs
Studenten laten je alle ins and outs zien van hbo Chemie.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Foute keuzes bestaan niet
Hbo | Chemie
Studie
Foute keuzes bestaan niet
Judesha vertelt over haar studiekeuze proces.
Bekijk het artikel
studieorientatie icoon Op de mavo wilde ik al scheikunde studeren Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Beroep
Op de mavo wilde ik al scheikunde studeren
Lara is chemisch analist bij het bedrijf Astellas.
Bekijk het filmpje