Van technetium bestaat geen enkel stabiel isotoop. Het element komt op aarde alleen voor als verval product van uranium. Het is alleen in zeer kleine hoeveelheden ‘natuurlijk’ aan te treffen. Het wordt wel in grotere hoeveelheden gemaakt in kernreactoren en cyclotrons. Technetium dient als stralingsbron voor medisch onderzoek.

Symbool

Tc

Protonen/elektronen

43

Groep

7

Isotopen

-

Periode

5

Elektronenconfiguratie

[Kr] 5s2 4d5

Blok

d

Elektronencofiguratie Bohr

2,8,18,13,2

Bij kamertemperatuur

vast

Elektronegativiteit

1,4 (Pauling)

Dichtheid

11500 kg m-3

Atoomstraal

135 . 10-12 m

Smeltpunt

2157 oC (2430 K)

Relatieve atoommassa

[98]

Kookpunt

4265 oC (4538 K)

Soortelijke warmte

-

Warmtegeleidingscoëfficiënt

-

Selecteer

Toepassingen
Naam & ontdekking
Voorkomen
Bereiding
Beeld en audio
Toepassingen

Toepassingen

Naam & ontdekking

Voorkomen

Bereiding

Beeld en audio

Toepassingen

Stralingsbron voor medisch onderzoek

Het technetium iso­toop 99mTc (een metastabiel nucleair isomeer) dient als stralingsbron voor medisch gebruik. Het is een gammastraler met een halveringstijd van 6 uur. De korte halfwaardetijd maakt dat de patiënt slechts aan een minimale hoeveelheid straling wordt blootgesteld.

Voor het onderzoek en/of de behandeling van allerlei aandoeningen is een hele reeks van technetiumverbindingen ontwikkeld, allemaal met een specifieke werking. Zo verwerkt men het isotoop 99mTc in de verbinding ammoniumpertechnetaat (NH4TcO4) voor toepassing in onder andere de schildklier en de longen. Bij onderzoek naar de hersenen, schildklier, hart, maag en gewrichten wordt onder andere natriumpertechnaat (NH4TcO4) toegepast. De ontwikkeling van botkanker is te onderzoeken met behulp van technetiumfosfonaat, dat zich afzet op de plaatsen waar bot wordt gevormd. Voor longonderzoek wordt een aerosol met technetium gebruikt.

Naam

De naam technetium is afgeleid van het Griekse woord technètos, dat kunstmatig. betekent. Dit element is het eerste dat niet in de natuur werd gevon­den, maar kunstmatig (tech­nisch) werd verkregen.

Ontdekking

Dmitri Mendelejev had het bestaan van dit element al voorspeld bij het opstellen van zijn periodiek systeem. In de versie van 1871 plaatste hij het toen nog hypothetische eka-mangaan in het gat tussen molybdeen (element 42) en ruthenium (element 44).

Velen gingen op zoek naar het ontbrekende element, maar de claims bleken keer op keer onterecht. De eerste serieuze waarneming lijkt in 1925 te zijn gedaan door de Duitse chemici  Walter NoddackOtto Berg, en Ida Tacke. Zij dachten bij de röntgenanalyse van het niobiumerts columbiet signalen te zien van element-43 (nu technetium) en element-75 (nu rhenium). De laatste waarneming kon drie jaar later door andere worden bevestigd, maar die van element-43 niet.

Dr. Emilio Segre, May 1954 Laboratory Directorate

Uiteindelijk lukte het de Italiaanse wetenschappers Carlo Perrier and Emilio Segrè (foto) van de universiteit van Palermo in 1936 het eerste (radioactieve) technetium waar te nemen. Ze analyseerden een molybdeenfolie uit het cyclotron van de Universiteit van Californië in Berkeley, dat met deuteriumkernen was gebombardeerd. Ze hadden het gekregen van de Amerikaanse onderzoeksleider Ernest Lawrence.

Hoewel de Italianen nu als de ontdekkers van technetium gelden, lijkt een studie uit 1999 aan te geven dat de Duitsers in 1925 wel degelijk technetium hebben waargenomen. Amerikaanse onderzoekers herhaalden hun experimenten en zagen precies hetzelfde resultaat.

Voorkomen

Technetium komt nauwelijks voor op aarde. Het is in zeer kleine hoeveelheden aan te treffen in ontleding producten van uraan. Het kan ook ontstaan als molybdeenmineralen neutronen invangen uit kosmische straling.

Technetium en promethium (61) zijn van de eerste 92 ‘natuurlijke’ elementen de enige twee die niet in stabiele toestand voorkomen. Ze zijn wel (net als alle elementen zwaarder dan uranium) langs kunstmatige weg te verkrijgen.

Op bepaalde sterren is – via het spectrum – de aanwezigheid van technetium vastgesteld.

Bereiding

Vroeger

Het technetium (99Tc) dat in 1937 door Carlo Perrier and Emilio Segrè was waargenomen ontstond door beschie­ting van mo­lybdeen met deuteronen in een cyclo­tron.

Tegenwoordig

De veelgebruikte gammastraler technetium-99m wordt gemaakt door beschieting van molyb­deen met neutronen (in een kernreactor)

Mo4298 + n  Mo4299 Tc4399m + e

of deuteronen (in een cyclotron):

Mo4298 +  H12 Tc4399m + n

Het is ook te isoleren bij de opwerking van splijtstofstaven uit kernreactoren (een reactor van 100 MW produceert ongeveer 2,5 gram per dag). Hierbij wordt het aanwezige technetium als Tc2S7 afgezonderd en vervolgens met waterstof bij hoge temperatuur gereduceerd tot het metaal.

Ook is technetium te bereiden door de splij­tings­producten te koken met ammonia en vervolgens te oxideren met waterstofperoxide bij 800 °C, waarbij ammoniumpertechnetaat (NH4TcO4) ontstaat. Het metaal wordt verkregen door reductie met waterstof  of door elektrolyse van een TcO4-oplos­sing.

Het ontstane 99mTc (t1/2 = 6,02 uur) vervalt onder uitzending van gammastraling tot 99Tc (t1/2 = 213.000 jaar), dat via uitzenden van een bètadeeltje vervalt tot 99Ru.

Bekijk foto’s en filmpjes
filmpje icoon Technetium - Periodic Videos
Filmpje
Technetium - Periodic Videos
Bekijk het filmpje
afbeelding icoon Elektronenschillen technetium
Afbeelding
Elektronenschillen technetium
Bekijk de afbeelding
afbeelding icoon Technetium
Afbeelding
Technetium
Bekijk de afbeelding
Beluister podcasts (Engels)
podcast icoon Technetium - Royal Society of Chemistry
Podcast
Technetium - Royal Society of Chemistry
Luister de podcast

Scheikunde studeren

Wat vinden zij van de studies en het werk?

studieorientatie icoon Opzoek naar de Ronaldo onder de nanodeeltjes Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Opzoek naar de Ronaldo onder de nanodeeltjes
Lotte doet onderzoek naar nanodeeltjes.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Spioneren met je immuunsysteem Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Spioneren met je immuunsysteem
Frans onderzoekt het immuun-systeem voor betere vaccins.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Ik haalde vroeger zesjes voor scheikunde Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
Ik haalde vroeger zesjes voor scheikunde
Student Sanne vertelt over de studie Chemie aan de HAN.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Slim membranen maken; in water Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Slim membranen maken; in water
Wiebe doet onderzoek naar membranen in water.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Je bent wel met serieus werk bezig Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
Je bent wel met serieus werk bezig
Docenten en studenten vertellen over de hbo-studie Chemie.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Chemische Technologie studeren in Groningen Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
Chemische Technologie studeren in Groningen
Wenke en Jeroen laten je zien wat de opleiding inhoudt.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Een chemische gereedschapskist voor de toekomst Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Een chemische gereedschapskist voor de toekomst
Danny werkt aan alternatieven voor aardolie.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Als chemisch technoloog blijf je je ontwikkelen Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Beroep
Als chemisch technoloog blijf je je ontwikkelen
Ontdek wat Fabrice zo leuk vindt aan chemisch technoog zijn.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Je bent bij deze studie geen nummer!
Hbo | Chemie
Studie
Je bent bij deze studie geen nummer!
Lees hoe Marjolein Chemische Technologie vindt.
Bekijk het interview
studieorientatie icoon Ik ben echt een spin in het web Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Beroep
Ik ben echt een spin in het web
Isabelle deed Chemische Technologie en is nu continuverbetercoördinator.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Oersoep en afvalwater Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Oersoep en afvalwater
Saskia probeert waardevolle moleculen uit afvalwater te halen.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Bo koos voor Chemische Technologie Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
Bo koos voor Chemische Technologie
Bo is enthousiast over haar hbo-opleiding. Bekijk de filmpjes.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Diploma (bijna) gehaald en nu!?
Hbo | Chemie
Studie
Diploma (bijna) gehaald en nu!?
Lees waarom Femke koos voor het hbo na het vwo.
Bekijk het artikel
studieorientatie icoon Ik voelde mij snel thuis in deze studie
Hbo | Chemie
Studie
Ik voelde mij snel thuis in deze studie
Volgens Hylke doorgrond je met de juiste formules elk proces.
Bekijk het interview
studieorientatie icoon Timo is chemisch technoloog en projectmanager Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Techniek & Ontwerp
Bedrijf | Beroep
Timo is chemisch technoloog en projectmanager
Hij deelt zijn werkervaringen graag met jou.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Positief bijdragen aan het leven van mensen
Hbo | Chemie
Bedrijf | Beroep
Positief bijdragen aan het leven van mensen
Anna, David en Joeri kijken terug op hun studietijd.
Bekijk het interview
studieorientatie icoon Chemie is altijd mijn passie geweest Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Beroep
Chemie is altijd mijn passie geweest
Nick Das studeerde hbo-Chemie en is nu laboratoriummanager.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Orgaanschade omkeren Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Orgaanschade omkeren
Patricia doet onderzoek naar synthetische materialen.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Als chemisch technoloog is elke dag anders Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Beroep
Als chemisch technoloog is elke dag anders
Ontdek wat Catrien zo leuk vindt aan haar baan als technoloog.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Praktijklessen vind ik leuk om te doen Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
Praktijklessen vind ik leuk om te doen
Nighel studeert Chemie, bekijk zijn filmpje!
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Medicijnen maken van rotte appels Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
Medicijnen maken van rotte appels
Uniek project van studenten Chemische Technologie.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Waarom ik moleculen opsluit in een kooi? Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Waarom ik moleculen opsluit in een kooi?
Anne onderzoekt reactie- omstandigheden van moleculen.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Ik leer ook van dingen naast mijn studie Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
Ik leer ook van dingen naast mijn studie
Nick studeert Chemie en heeft een top tijd.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Foute keuzes bestaan niet
Hbo | Chemie
Studie
Foute keuzes bestaan niet
Judesha vertelt over haar studiekeuze proces.
Bekijk het artikel
studieorientatie icoon CO2-recycling Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
CO2-recycling
Francesco werkt aan CO2 omzetten naar chemicaliën.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Op de mavo wilde ik al scheikunde studeren Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Beroep
Op de mavo wilde ik al scheikunde studeren
Lara is chemisch analist bij het bedrijf Astellas.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Kunnen we een implantaat 3D printen? Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Kunnen we een implantaat 3D printen?
Tosca is op zoek naar bruikbare materialen voor 3D printen.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Een duurzame coating Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Een duurzame coating
Hung Chien zoekt een duurzame manier om coatings te maken.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon De wereld voeden met licht Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
De wereld voeden met licht
Daniel heeft een kunstmatig fotosynthese proces ontwikkeld.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Voorsprong met een chemische achtergrond Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Beroep
Voorsprong met een chemische achtergrond
Bekijk Ruben als management trainee bij Remondis.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Katalysatoren tegen klimaatverandering Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Katalysatoren tegen klimaatverandering
Charlotte probeert CO2 om te zetten in waardevolle stoffen.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Vicky vond de bèta vakken leuk Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Beroep
Vicky vond de bèta vakken leuk
Bij Chemische Technologie zit ze nu op haar plek.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Een stromend, staalhard materiaal Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Een stromend, staalhard materiaal
Lauri ontwerpt chemische bouw-stenen voor nieuwe materialen.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Verliefd op moleculen Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Verliefd op moleculen
Bert Meijer doet onderzoek naar de dynamica van moleculen.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Een huid voor robots Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Een huid voor robots
Professor Zhenan werkt aan kunstmatige elektronische huid.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Als chemisch analist moet je kritisch zijn Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Beroep
Als chemisch analist moet je kritisch zijn
Lara vertelt over werk als chemisch analist
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Van het laboratorium naar Pinkpop Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Beroep
Van het laboratorium naar Pinkpop
Bekijk Koen als research and development technologist.
Bekijk de story
studieorientatie icoon We hebben hier een geweldig lab Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
We hebben hier een geweldig lab
Sanne, Justus en Boyd vertellen waarom zij kozen voor Utrecht.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Hoe is dat eigenlijk, chemie studeren?
Hbo | Chemie
Studie
Hoe is dat eigenlijk, chemie studeren?
De wereld van chemie is groter dan je denkt.
Bekijk het interview
studieorientatie icoon Aanval door ons eigen immuunsysteem Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Aanval door ons eigen immuunsysteem
Kim onderzoekt enzymen van auto-immuunziekten.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Jij en chemie? Dat geloof ik niet Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
Jij en chemie? Dat geloof ik niet
Elisa is nu vierdejaarsstudent Chemie in Amsterdam.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Het mooie aan deze studie zijn de grote labs Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
Het mooie aan deze studie zijn de grote labs
Studenten laten je alle ins and outs zien van hbo Chemie.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Levend materiaal op basis van de natuur Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Levend materiaal op basis van de natuur
Peter onderzoekt slim materiaal gebaseerd op de natuur.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Werken aan nieuwe technieken voor windenergie Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
Werken aan nieuwe technieken voor windenergie
Vierdejaars student Mart vindt zijn hbo-opleiding top!
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Goed persoonlijk contact met docenten Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
Goed persoonlijk contact met docenten
Matthew koos na het mbo voor de opleiding Chemie.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Op kleine schaal grote problemen oplossen Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Op kleine schaal grote problemen oplossen
Krzysztof doet onderzoek naar macromoleculen.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Tom loopt stage bij Teijin Aramid Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Bedrijf | Stage
Tom loopt stage bij Teijin Aramid
Tom is student Chemische Technologie en laat zijn stagewerkplek zien.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Chemie is meer dan alleen maar deeltjes Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
Chemie is meer dan alleen maar deeltjes
Ontdek de studie Chemische Technologie samen met Miriam!
Bekijk het filmpje