Broom is één van de twee elementen die vloeibaar zijn bij kamertemperatuur en normale druk (de andere is kwik). Elementair broom bestaat als diatomische moleculen, maar komt zodanig op aarde niet in de natuur voor. Broom is een olieachtig halogeen, heeft een dieprode kleur en stinkt behoorlijk. Het is giftig en gevaarlijk bij huidcontact. Broom was het eerste element dat uit zeewater werd gewonnen – vrijwel al het broom op aarde is daarin te vinden.

Symbool

Br

Protonen/elektronen

35

Groep

17

Isotopen

79Br, 81Br

Periode

4

Elektronenconfiguratie

[Ar] 4s2 3d10 4p5

Blok

p

Elektronencofiguratie Bohr

2,8,18,7

Bij kamertemperatuur

vloeibaar

Elektronegativiteit

2,7 (Pauling)

Dichtheid

3120 kg m-3 (Br2)

Atoomstraal

114 . 10-12 m

Smeltpunt

-7 oC (266 K)

Relatieve atoommassa

79.904

Kookpunt

59 oC (332 K)

Soortelijke warmte

474 J kg-1K-1

Warmtegeleidingscoëfficiënt

-

Selecteer

Toepassingen
Naam & ontdekking
Voorkomen
Bereiding
Beeld en audio
Toepassingen

Toepassingen

Naam & ontdekking

Voorkomen

Bereiding

Beeld en audio

Toepassingen

Haarverzorging

Haar bestaat, net als wol, voornamelijk uit het eiwit kera­tine. De keratineketens zijn als een spiraal opgerold. Deze structuur wordt onder meer door waterstofbruggen en – veel ster­kere – zwa­vel bruggen bijeengehouden. De kapper die krullen of golven in het haar aanbrengt verbreekt  eerst de zwavelbruggen door behandeling met een permanentvloeistof. Als het haar in de gewenste vorm is gebracht moeten de zwavelbruggen weer hersteld worden. Dat gebeurt met een fixeervloeistof, die oxiderende eigenschappen heeft. Kaliumbromaat is een veel toegepaste stof in deze fixeermiddelen (zie ook 16 – Zwavel, haarverzorging)

Vlamvertrager

Broomverbindin­gen zijn veelgebruikte vlam- of brandver­tra­gende (vlamwe­rende) middelen, vooral in kunst­stoffen. Je vindt kunststoffen  in behuizingen van allerlei producten (van PC’s tot stofzuigers), in het interieur van auto’s, in speelgoed – eigenlijk bijna overal. Ook synthetische vezels bestaan uit kunststof. Men maakt er kleding, gordijnen, meubelstoffen (ook autobekleding) en nog veel meer van.

Vlamvertragers zijn meestal in hoeveelheden van 2 tot 10% in kunststof aanwezig. Er zijn verschillende soorten, die volgens ver­schillende mechanismen werken. Als heat-sink beïnvloeden ze de thermische geleid­baarheid van een kunststof, zodat de warmteoverdracht naar het materiaal vermindert en het dus minder snel in brand vliegt. Een ander type ‘verdediging’ is de vorming van een afschermende coating (‘char formati­on’). Dit bemoeilijk de diffusie van brandbare verbindingen naar het vlamfront. Tenslotte kunnen broomverbindingen die in de vlam terecht komen de (radicaal­)reacties aldaar afremmen of stoppen.

Veel gebruikte verbindin­gen zijn 2,4-dibroom­­­­fenol (DBP) en tetrabroombisfenol-A (TBBA).

TBBA is een zogenaamde reactieve vlamvertrager die veel in de elektro­nische industrie wordt ge­bruikt. Deze wordt ‘inge­bakken’ in epoxy­harsen voor printpla­ten.

De niet-reactieve vlamvertrager HBCD (1,2,5,6,9,10-hexabroomcyclododecaan) wordt gemengd met kunststoffen, bijvoorbeeld polystyreen.

Geneesmiddel

Broom is in diverse geneesmiddelen te vinden, bijvoorbeeld:

  • Bromazepam, (C14H10BrN3O), een kalmeringsmiddel.
  • Broomhex­ine (2-amino-3,5-dibroom-N-cyclo­hexyl-N-me­thyl­benzylamine, C14H20Br2N2..HCl), een middel dat het ophoesten van slijm bevordert.
  • Broomperidol, (C21H23BrFNO2), een anti-psychotisch middel.
  • Broom­crypti­ne, (­C32H40BrN5O5), een borstvoedingsremmer bij kleine dosis en een anti-Parkinsonmiddel bij grote dosis.

 

Fotopapier, film

Fotografisch film- en papiermateriaal be­staat uit een licht­ge­voelige laag – meestal zilverbromide – op een drager. Door licht ontleedt het zilverbromide, waarbij zilver ontstaat:

2 AgBr    2 Ag + Br2  (o.i.v. licht)

Indicatie van het broomgehalte:

  • Film: 3,7 g.m-2
  • Fotopapier: 1,5 g.m-2
  • Föntgenfilm: 5,2 g.m-2

Meer toepassingen

Als element en in legeringen

  • Bleken van textiel(broomwater)
  • Baterzuivering

In verbindingen

Aardoliewinning, oplossingen met hoge soorte­lijke massaCaBr2, ZnBr2, NaBr
Absorptiemiddel voor waterdampLiBr
BatterijZnBr
Bleekmiddel voor wolKBrO3
Blusmiddel, voor computerinstallatie, lucht­vaart, auto’sBroom­dif­luormethaan, broom­trifluor­methaan
Cosmetica, kleurstofBroomkresolgroen
Desinfectiemiddel4-broomfenol
Forensisch onderzoek, aantonen zweet­spo­renBro­omfe­nol­blauw
HalogeenlampMethylbromide
Houtbeschermingsmiddel2,4,6-tribroom­fenol
MetaalbeitsNH4Br
Ontwikkelvloeistof in de fotografieKBr, NH4Br

Naam

De naam broom is afgeleid van het Griekse woord bromos voor stank. Aanleiding hiertoe was de onaangename, prikke­lende geur van broom.

Ontdekking

De Duitse chemicus Carl Jacob Löwig onderzocht in 1825 moeraswater dat (naar achteraf bleek) rijk was aan magnesiumbromide. Löwig, destijds als 22-jarige in de leer bij Leopold Gmelin in Heidel­berg, had bij een van zijn proeven het chloride uit het water verwijderd en leidde vervolgens chloorgas door de verkregen oplossing. Hierbij nam hij het ontstaan van een nieuwe stof waar: broom. Hij isoleerde het nieuwe element door extrac­tie met ether gevolgd door destillatie.

Een jaar later beschreef de Fransman Antoine-Jérôme Balard (foto) juist afgestu­deerd aan de Ecole de Pharmacie in Parijs, dezelfde ontdekking. Hij verkreeg broom door het inleiden van chloorgas in een extract van zeewier-as waaruit het chloride was verwij­derd. Ook in uit zeewater wist hij broom te isoleren.

Omdat Löwig de eerste was die broom isoleerde, en Balard de eerste die er over publiceerde, delen beide onderzoekers nu de eer van de ontdekking van broom. Löwig schreef overigens in 1829 nog wel een uitgebreide mono­grafie over ‘broom en zijn chemische betrekkin­gen’.

Voorkomen

Broom staat op plaats 50 in de lijst van meest voorkomende elementen in de aardkorst. Het aandeel bedraagt 2,4.10-4 % op basis van gewicht. 99 % van alle broom op aarde komt voor in zeeën en oceanen. De oceanen bevatten 68 mg broom per liter en de Dode Zee zelfs 5 g per liter. Het element komt altijd voor in verbin­din­gen.

De belangrijkste broom bevat­tende mineralen zijn:

  • Broomargyriet, AgBr
  • Embo­liet (foto), Ag(Br,­Cl)

Winning

De belangrijkste wingebieden liggen in de Verenigde Staten van Amerika (­North Carolina, Arkansas, Michi­gan) en in Palestijn (Dode Zee). Andere wingebieden lig­gen in het Verenigd Konink­rijk, Frankrijk, Japan, Italië, Turkmenistan, Oekraïne, Azerbeidzjan en Duitsland.

Bereiding

Vroeger

Broom werd gewonnen uit afvalloog ontstaan bij de winning van natriumchloride uit zoutlagen. Bij een behandeling met bruinsteen en zwavelzuur reageren de bromiden uit het loog volgens

MnO2 + 4 H+ + 2 Br    Mn2+ + 2 H2O + Br2

Een andere methode was de elektrolyse van bromi­de-op­los­singen, waarbij aan de positieve elektrode broom wordt gevormd:

2 Br  Br2 + 2 e

Tegenwoordig

Broom wordt meestal bereid via het door leiden van chloor in bromi­de-rijke waterige oplossingen bij een pH van ongeveer 3,5:

Cl2 + 2 Br  2 Cl + Br2

Bekijk foto’s en filmpjes
filmpje icoon Broom - Periodic Videos
Filmpje
Broom - Periodic Videos
Bekijk het filmpje
afbeelding icoon Elektronenschillen broom
Afbeelding
Elektronenschillen broom
Bekijk de afbeelding
afbeelding icoon Broom in ampoule
Afbeelding
Broom in ampoule
Bekijk de afbeelding
afbeelding icoon Broom in sphere
Afbeelding
Broom in sphere
Bekijk de afbeelding
afbeelding icoon Broom in ampoule
Afbeelding
Broom in ampoule
Bekijk de afbeelding
Beluister podcasts (Engels)
podcast icoon Broom - Royal Society of Chemistry
Podcast
Broom - Royal Society of Chemistry
Luister de podcast

Scheikunde studeren

Wat vinden zij van de studies en het werk?

studieorientatie icoon Tom loopt stage bij Teijin Aramid Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Bedrijf | Stage
Tom loopt stage bij Teijin Aramid
Tom is student Chemische Technologie en laat zijn stagewerkplek zien.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Vicky vond de bèta vakken leuk Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Beroep
Vicky vond de bèta vakken leuk
Bij Chemische Technologie zit ze nu op haar plek.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Ik ben echt een spin in het web Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Beroep
Ik ben echt een spin in het web
Isabelle deed Chemische Technologie en is nu continuverbetercoördinator.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Chemie is meer dan alleen maar deeltjes Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
Chemie is meer dan alleen maar deeltjes
Ontdek de studie Chemische Technologie samen met Miriam!
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Een chemische gereedschapskist voor de toekomst Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Een chemische gereedschapskist voor de toekomst
Danny werkt aan alternatieven voor aardolie.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon De wereld voeden met licht Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
De wereld voeden met licht
Daniel heeft een kunstmatig fotosynthese proces ontwikkeld.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Jij en chemie? Dat geloof ik niet Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
Jij en chemie? Dat geloof ik niet
Elisa is nu vierdejaarsstudent Chemie in Amsterdam.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Oersoep en afvalwater Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Oersoep en afvalwater
Saskia probeert waardevolle moleculen uit afvalwater te halen.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Een duurzame coating Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Een duurzame coating
Hung Chien zoekt een duurzame manier om coatings te maken.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Voorsprong met een chemische achtergrond Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Beroep
Voorsprong met een chemische achtergrond
Bekijk Ruben als management trainee bij Remondis.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon CO2-recycling Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
CO2-recycling
Francesco werkt aan CO2 omzetten naar chemicaliën.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Aanval door ons eigen immuunsysteem Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Aanval door ons eigen immuunsysteem
Kim onderzoekt enzymen van auto-immuunziekten.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Diploma (bijna) gehaald en nu!?
Hbo | Chemie
Studie
Diploma (bijna) gehaald en nu!?
Lees waarom Femke koos voor het hbo na het vwo.
Bekijk het artikel
studieorientatie icoon Op de mavo wilde ik al scheikunde studeren Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Beroep
Op de mavo wilde ik al scheikunde studeren
Lara is chemisch analist bij het bedrijf Astellas.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Als chemisch analist moet je kritisch zijn Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Beroep
Als chemisch analist moet je kritisch zijn
Lara vertelt over werk als chemisch analist
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Verliefd op moleculen Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Verliefd op moleculen
Bert Meijer doet onderzoek naar de dynamica van moleculen.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Kunnen we een implantaat 3D printen? Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Kunnen we een implantaat 3D printen?
Tosca is op zoek naar bruikbare materialen voor 3D printen.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Foute keuzes bestaan niet
Hbo | Chemie
Studie
Foute keuzes bestaan niet
Judesha vertelt over haar studiekeuze proces.
Bekijk het artikel
studieorientatie icoon Positief bijdragen aan het leven van mensen
Hbo | Chemie
Bedrijf | Beroep
Positief bijdragen aan het leven van mensen
Anna, David en Joeri kijken terug op hun studietijd.
Bekijk het interview
studieorientatie icoon Praktijklessen vind ik leuk om te doen Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
Praktijklessen vind ik leuk om te doen
Nighel studeert Chemie, bekijk zijn filmpje!
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Slim membranen maken; in water Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Slim membranen maken; in water
Wiebe doet onderzoek naar membranen in water.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon We hebben hier een geweldig lab Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
We hebben hier een geweldig lab
Sanne, Justus en Boyd vertellen waarom zij kozen voor Utrecht.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Je bent wel met serieus werk bezig Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
Je bent wel met serieus werk bezig
Docenten en studenten vertellen over de hbo-studie Chemie.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Van het laboratorium naar Pinkpop Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Beroep
Van het laboratorium naar Pinkpop
Bekijk Koen als research and development technologist.
Bekijk de story
studieorientatie icoon Ik haalde vroeger zesjes voor scheikunde Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
Ik haalde vroeger zesjes voor scheikunde
Student Sanne vertelt over de studie Chemie aan de HAN.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Opzoek naar de Ronaldo onder de nanodeeltjes Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Opzoek naar de Ronaldo onder de nanodeeltjes
Lotte doet onderzoek naar nanodeeltjes.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Hoe is dat eigenlijk, chemie studeren?
Hbo | Chemie
Studie
Hoe is dat eigenlijk, chemie studeren?
De wereld van chemie is groter dan je denkt.
Bekijk het interview
studieorientatie icoon Bo koos voor Chemische Technologie Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
Bo koos voor Chemische Technologie
Bo is enthousiast over haar hbo-opleiding. Bekijk de filmpjes.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Een stromend, staalhard materiaal Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Een stromend, staalhard materiaal
Lauri ontwerpt chemische bouw-stenen voor nieuwe materialen.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Chemische Technologie studeren in Groningen Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
Chemische Technologie studeren in Groningen
Wenke en Jeroen laten je zien wat de opleiding inhoudt.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Op kleine schaal grote problemen oplossen Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Op kleine schaal grote problemen oplossen
Krzysztof doet onderzoek naar macromoleculen.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Ik leer ook van dingen naast mijn studie Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
Ik leer ook van dingen naast mijn studie
Nick studeert Chemie en heeft een top tijd.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Een huid voor robots Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Een huid voor robots
Professor Zhenan werkt aan kunstmatige elektronische huid.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Orgaanschade omkeren Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Orgaanschade omkeren
Patricia doet onderzoek naar synthetische materialen.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Goed persoonlijk contact met docenten Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
Goed persoonlijk contact met docenten
Matthew koos na het mbo voor de opleiding Chemie.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Chemie is altijd mijn passie geweest Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Beroep
Chemie is altijd mijn passie geweest
Nick Das studeerde hbo-Chemie en is nu laboratoriummanager.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Medicijnen maken van rotte appels Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
Medicijnen maken van rotte appels
Uniek project van studenten Chemische Technologie.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Spioneren met je immuunsysteem Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Spioneren met je immuunsysteem
Frans onderzoekt het immuun-systeem voor betere vaccins.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Timo is chemisch technoloog en projectmanager Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Techniek & Ontwerp
Bedrijf | Beroep
Timo is chemisch technoloog en projectmanager
Hij deelt zijn werkervaringen graag met jou.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Je bent bij deze studie geen nummer!
Hbo | Chemie
Studie
Je bent bij deze studie geen nummer!
Lees hoe Marjolein Chemische Technologie vindt.
Bekijk het interview
studieorientatie icoon Katalysatoren tegen klimaatverandering Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Katalysatoren tegen klimaatverandering
Charlotte probeert CO2 om te zetten in waardevolle stoffen.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Levend materiaal op basis van de natuur Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Levend materiaal op basis van de natuur
Peter onderzoekt slim materiaal gebaseerd op de natuur.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Als chemisch technoloog is elke dag anders Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Beroep
Als chemisch technoloog is elke dag anders
Ontdek wat Catrien zo leuk vindt aan haar baan als technoloog.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Ik voelde mij snel thuis in deze studie
Hbo | Chemie
Studie
Ik voelde mij snel thuis in deze studie
Volgens Hylke doorgrond je met de juiste formules elk proces.
Bekijk het interview
studieorientatie icoon Het mooie aan deze studie zijn de grote labs Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
Het mooie aan deze studie zijn de grote labs
Studenten laten je alle ins and outs zien van hbo Chemie.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Waarom ik moleculen opsluit in een kooi? Indicatie dat de post een filmpje is
Wo | Onderzoek & Wetenschap
Beroep
Waarom ik moleculen opsluit in een kooi?
Anne onderzoekt reactie- omstandigheden van moleculen.
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Werken aan nieuwe technieken voor windenergie Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Studie
Werken aan nieuwe technieken voor windenergie
Vierdejaars student Mart vindt zijn hbo-opleiding top!
Bekijk het filmpje
studieorientatie icoon Als chemisch technoloog blijf je je ontwikkelen Indicatie dat de post een filmpje is
Hbo | Chemie
Beroep
Als chemisch technoloog blijf je je ontwikkelen
Ontdek wat Fabrice zo leuk vindt aan chemisch technoog zijn.
Bekijk het filmpje